Với bối cảnh các tình huống sự cố thiên tai, cháy nổ, tai nạn giao thông, sập đổ công trình, sự cố hóa chất… ngày càng phức tạp, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho công tác cứu nạn cứu hộ (CNCH) là hết sức cần thiết. Ngày 01/4/2024, Bộ Công an đã ban hành Thông tư 25/2024/TT-BCA quy định chi tiết về công tác cứu nạn cứu hộ chuyên sâu, nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp, hiệu quả và chủ động ứng phó với mọi tình huống khẩn cấp trên thực tế.
Dưới đây là các điểm nổi bật được phân tích chi tiết:
1. Phân loại và phạm vi công tác cứu nạn cứu hộ chuyên sâu
Thông tư 25/2024/TT-BCA lần đầu tiên xác lập một cách rõ ràng các loại hình nhiệm vụ cứu nạn cứu hộ chuyên sâu, bao gồm:
- Cứu nạn, cứu hộ trong sập đổ công trình, hang động, đường hầm đô thị.
- Ứng cứu sự cố hóa chất, chất độc, môi trường đặc thù.
- Cứu hộ trên cao, dưới nước, trong điều kiện không gian hạn chế và môi trường nguy hiểm.
- Cảnh báo, xử lý sự cố do thiên tai, tai nạn đa dạng quy mô.
Đồng thời, mở rộng phạm vi triển khai các lực lượng chuyên trách, lực lượng tăng cường phối hợp giữa các đơn vị PCCC, quân đội, y tế, địa phương.
2. Chuẩn hóa điều kiện thành lập, tổ chức và trang bị lực lượng cứu nạn cứu hộ chuyên sâu
Thông tư siết chặt tiêu chuẩn thành lập đội hình CNCH chuyên sâu:
- Yêu cầu thành viên đội phải được huấn luyện bài bản, có chứng chỉ đào tạo chuyên sâu về cứu nạn, cứu hộ.
- Định mức nhân lực tối thiểu từng loại hình cứu hộ; quy định nghiêm ngặt về thể lực, kỹ năng tác chiến trong môi trường phức tạp (có thể leo trèo, lặn sâu, tiếp cận hóa chất/gas đôc, sử dụng thiết bị chuyên dụng…).
- Bổ sung quy chuẩn cụ thể về tiếp nhận, sử dụng và quản lý trang thiết bị cứu hộ chuyên dụng: thiết bị cắt, nâng, phá dỡ, bộ dụng cụ cứu người dưới nước, thiết bị phòng chống hóa chất độc hại, công nghệ thông tin hỗ trợ định vị, kết nối…
3. Quy trình nghiệp vụ cứu nạn cứu hộ chuyên sâu – phân cấp rõ ràng và kiểm soát chặt chẽ
Điểm mới nổi bật là:
- Xây dựng quy trình nghiệp vụ tiêu chuẩn đối với từng tình huống cứu nạn cứu hộ chuyên sâu: từ khâu tiếp nhận thông tin, phân tích, xác lập kịch bản, triển khai hiện trường và điều phối các lực lượng.
- Thông tư quy định rạch ròi các khâu chỉ huy, chỉ đạo, phân quyền khẩn cấp, đặc biệt trong các sự cố lớn, sự cố nhiều tỉnh thành/lĩnh vực cùng phối hợp.
- Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, hệ thống liên lạc, thiết bị quan sát không người lái (drone), bản đồ số để đánh giá, chỉ huy cứu hộ chính xác, an toàn hơn.
4. Đảm bảo huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sát hạch chuyên đề bắt buộc
Thông tư 25/2024/TT-BCA ràng buộc:
- Tổ chức huấn luyện, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng cứu nạn cứu hộ chuyên sâu định kỳ, tối thiểu hàng năm.
- Giao trách nhiệm cho từng cấp chỉ huy đánh giá năng lực định kỳ, diễn tập phối hợp liên ngành thường xuyên, có biên bản kiểm định sát hạch thực tế.
- Các địa bàn trọng điểm, nguy cơ cao phải có phương án cứu hộ chuyên sâu riêng, được thông qua phê duyệt và tập huấn chuyên sâu từng kịch bản.
5. Trách nhiệm phối hợp, huy động lực lượng và kinh phí
- Mọi phương án CNCH chuyên sâu phải xác lập rõ cơ chế phối hợp nhiều lực lượng (công an, quân đội, y tế, bảo vệ công trình, chuyên gia hóa chất/môi trường…) với quy trình liên lạc, chỉ huy nhất quán.
- Thông tư cũng hướng dẫn rõ về huy động nguồn lực xã hội hóa, sử dụng kinh phí dự phòng, chi cho huấn luyện, nâng cấp trang thiết bị cứu nạn cứu hộ.
- Quy định trách nhiệm của UBND các cấp, các bộ ngành trong bảo đảm nguồn lực, trang thiết bị, kinh phí duy trì hoạt động của các tổ/đội cứu hộ chuyên sâu.
6. Siết trách nhiệm, tăng chế tài kiểm soát và xử lý vi phạm
- Quy định trách nhiệm cá nhân chỉ huy, người đứng đầu cơ quan, tổ chức sở hữu cơ sở có nguy cơ cao về sự cố đặc thù.
- Chế tài xử lý với đơn vị/cá nhân không thực hiện nghiêm túc công tác chuẩn bị, tổ chức hoặc vi phạm quy chuẩn kỹ thuật trong cứu hộ chuyên sâu.
- Cơ chế hậu kiểm chặt chẽ, kiểm tra định kỳ, công khai kết quả tập huấn, diễn tập và năng lực trang thiết bị đến cộng đồng.
Kết luận
Thông tư 25/2024/TT-BCA chính là căn cứ pháp lý quan trọng giúp nâng tầm công tác cứu nạn cứu hộ chuyên sâu ở Việt Nam, góp phần bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản người dân trước thách thức đa dạng và phức tạp của cuộc sống hiện nay. Các lực lượng, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh có nguy cơ cao cần nghiêm túc tuân thủ, chủ động xây dựng các phương án, tập huấn, bổ sung trang thiết bị hiện đại và phối hợp đa ngành để sẵn sàng ứng phó hiệu quả với mọi tình huống khẩn cấp.
Nâng cao năng lực cứu nạn cứu hộ chuyên sâu – Bảo vệ cuộc sống, phát triển bền vững!
